मट्टीतेल लिटरको १ सय २०

भोजपुर, माघ २१ - गरिबले प्रयोग गर्ने मट्टीतेल सस्तो हुनर्ुपर्छ भन्दै सहरमा विरोध पर््रदर्शन हुन्छ तर दर्ुगम क्ष्ँेत्रका गरिब बासिन्दाले त्यही मट्टीतेल मह“गोमा किन्नुपरेको छ ।
पर्ूर्वी पहाडको दर्ुगम जिल्ला भोजपुरमा मट्टीतेलको मूल्य प्रतिलिटर १ सय २० रुपैया“ पुगेको छ । यो प्रचलित मोलभन्दा १ सय ३५ प्रतिशत बढी हो । आयल निगमले तोकेको थोक मूल्यअनुसार मट्टीतेलको बजार भाउ लिटरको ५१ रुपैया“ छ ।र्
र्सवसाधारणले डिजेल पनि बजार मूल्यमा किन्न पाएका छैनन् । एक लिटर डिजेलको मूल्य ५६ रुपैया“ २५ पैसा हो तर यहा“ ९६ रुपैया“ पर्छ ।
धनकुटाको हिले र लेगुवाबाट खच्चड र भरियालाई बोकाएर ल्याउनुपर्ने भएकाले इन्धन मह“गो भएको स्थानीय व्यवसायी बताउ“छन् । यही मूल्य तिर्दा पनि उपभोक्ताले सहज रूपमा मट्टीतेल र डिजेल किन्न पाइरहेका छैनन् ।
यो स्थिति भोजपुरको मात्र होइन, सडक पहु“च नभएका सबै दर्ुगम क्ष्ँेत्रका उपभोक्ताले मह“गो इन्धन किन्नुपरेको छ । सरकारले गरिबलाई राहत दिन मट्टीतेल र डिजेलमा उच्च घाटा खाए पनि लक्ष्ँित वर्गले यसको लाभ पाएका छैनन् । सस्तो इन्धनबाट सहरी क्ष्ँेत्रका उपभोक्ता र होटल तथा कारखानालाई मात्र फाइदा पुगेको छ । जुन क्ष्ँेत्रका गरिब वर्गका लागि कम मूल्य राखिएको हो, त्यही क्ष्ँेत्रका बासिन्दाले मह“गोमा किन्नुपर्ने स्थिति छ ।
अन्तर्रर्ााट्रय लेखापरीक्ष्ँण संस्था प्राइस वाटर हाउस कर्ुपर्सको एक अध्ययनले कुल मट्टीतेल खपतको २५ प्रतिशतमात्र लक्ष्ँित वर्गले पाइरहेको देखाएको थियो ।
नेपाललाई तेल बिक्री गर्ने इन्डियन आयल कर्पोरेसन -आईओसी) ले फेबु्रअरी १ मा पठाएको मूल्यअनुसार मट्टीतेलमा प्रतिलिटर ६ रुपैया“ र डिजेलमा ७ रुपैया“ ७८ पैसा घाटा छ । ग्यासमा सिलिन्डरको ३ सय ८८ रुपैया“ नोक्सान छ । पेट्रोलमा भने प्रतिलिटर १ रुपैया“ ९८ पैसा नाफा छ ।
पछिल्ला केही वर्षा सरकारले पेट्रोलियमको मूल्य लागतभन्दा सस्तो राख्न झन्डै २० अर्ब रुपैया“ घाटा बेहोरिसकेको छ । अहिले पनि आयल निगमलाई मासिक ४८ करोड रुपैया“भन्दा बढी घाटा छ । यसबाट सहरी क्ष्ँेत्रमा मूल्य नबढे पनि गाउ“मा भने प्रचलित मोलभन्दा बढी तिर्नुपर्ने स्थिति कायम छ ।
निगमको उच्च घाटा कम गर्दै पेट्रोलियम पदार्थमा अन्तर्रर्ााट्रय बजारअनुरूप मूल्य निर्धारण गर्ने नीतिअनुसार सरकारले मूल्य वृद्धि गरेको थियो । तीव्र विरोध पर््रदर्शनपछि दर्ुइ दिनमै फिर्ता लियो ।
भोजपुरका दर्ुगम क्ष्ँेत्रमा डिजेल, मट्टीतेलजस्ता पेट्रोलियम आपर्ूर्तिको क्रम पनि घटेको व्यापारीहरू बताउ“छन् । केही व्यापारीले मट्टीतेलको कृत्रिम अभाव सिर्जना गरेको उपभोक्ताको आरोप छ ।
उद्योग वाणिज्य संघका जिल्ला अध्यक्ष विनोद श्रेष्ठले जिल्लामा मट्टीतेल कम आपर्ूर्ति भएको बताए ।
डिजेल अभावले स्थानीय स्तरमा खुलेका स-साना उद्योगधन्दा प्रभावित भएका छन् । ग्रामीण भेगका अधिकांश कुटानी पिसानी मिल बन्द भएको संघले जनायो ।
डिजेेलको उच्च मूल्यले मिलको लागत बढेको व्यवसायीहरू बताउ“छन् । मिलको प्रयोग मह“गो पर्न गएकाले स्थानीयबासीले ढिकी, जा“तो, पानीघट्टलगायत घरेलु प्रविधि अपनाउन थालेका छन् ।
स्थानीय प्रशासनले उद्योग वाणिज्यस“ग समन्वय गरेर मट्टीतेल अभाव हटाउन बजार अनुगमन प्रभावकारी बनाउने गृहकार्य गरिरहेको प्रमुख जिल्ला अधिकारी सीताराम कार्कीले बताए ।