सबै गणतन्त्रवादी शक्तिबीच चुनावी तालमेल हुनुपर्दछ

पार्टीबाट मधेसको पक्षमा जनमत बनाउन र मधेसको समस्या समाधान गर्नका लागि एमालेद्वारा गठित लोकतान्त्रिक मधेसी संगठनका केन्द्रीय अध्यक्ष रहनुभएका रघुवीर महासेठ पार्टीका केन्द्रीय सदस्यसमेत हुनुहुन्छ। संविधानसभा सदस्यको निर्वाचनमा धनुषा- ४ बाट उम्मेदवार बन्नुभएका महासेठ मधेस हितका पक्षमा विगतमा पार्टीभित्र थुप्रै बहस कार्यक्रममा सरिक हुनुभएको छ। एमालेभित्र मात्रै होइन, मधेसी जनताको पक्षमा आफ्नो क्षेत्रबाट प्रतिबद्ध रहेर त्यही किसिमले संघर्ष गर्दै आउनुभएका उहाँ मधेसको मात्र होइन, पहाड र हिमालमा बस्ने अन्यायमा परेका सबै वर्ग र समुदायका नागरिकका बारेमा आवाज उठाउँदै आउनुभएको छ। प्रष्ट वक्ता र इमानदार नेताका रूपमा परिचित महासेठसँग जनसत्ताले उहाँकै निवासमा गरेको कुराकानी यहाँ प्रस्तुत गरिएको छः० सरकार र मधेसी मोर्चाबीच हालै भएको आठ बुँदे सहमतिपछि मधेसले न्याय पायो त ?- संयुक्त मधेसी लोकतान्त्रिक मोर्चा, सरकार भनौँ या सात दल भनौँ या मधेस समस्या समाधानका लागि बनेको कार्यदलबीच आठ बुँदे सम्झौता भएको छ। यो खुसीको कुरा हो। यसलाई सकारात्मकरूपमा लिन सकिन्छ तर मधेसले पूर्णरूपमा न्याय पाइनै सक्यो भन्नचाहिँ सकिन्न। मधेसले पूर्ण न्याय पाउनका लागि थुप्रै कुरा बाँकी छन्। मलाई के लाग्छ भने नेपाल सरकारले संविधानसभापछाडि मधेसका बाँकी मुद्दालाई न्यायोचित तरिकाले सम्बोधन गर्दछ।० मधेसले पूर्ण न्याय पाउनका लागि बाँकी कुरा के छन् त ?- न्याय पाउनका लागि संविधान र अन्य सम्झौतामा उल्लेख गरेर मात्रै हुँदैन। तपाईं, हामी सबैलाई थाहा छ। मधेससँग गरिएका विगतका सम्झौता सरकार र दलबाट पूर्णरूपमा कार्यान्वयन नहुँदा सरकार र दलप्रति मधेसी जनताले अविश्वास गरेका छन्। त्यो अविश्वासकै कारणले गर्दा मधेसी जनता जुन सडकमा आए। जनआन्दोलन- २ मधेस आन्दोलन- १ को भावनालाई समयमै कार्यान्वयन गरेको भए र मधेसीले उठाएका मागलाई सम्बोधन गरेको भए संविधानसभाको मुखमा आएर मधेसमा आन्दोलन हुने थिएन। सरकार र मधेससँग गरिएका सम्झौतालाई व्यवहारमा उतार्नुपर्यो। मलाई विश्वास छ, अब यहाँका राजनीतिक पार्टीहरु सचेत भएका छन्। मधेसी, आदिवासी जनजाति, दलित, महिलाप्रति राज्यबाट गरिने जुन विगतको व्यवहार थियो, त्यसमा केही हदसम्म सुधार आइसकेको छ। भविष्यमा ती समुदायको मागबमोजिम नै सुधार हुनेछ र सम्बोधन हुनेछ भन्ने विश्वास हामीलाई लागेको छ। स्रोत बाँडफाँड, मधेसको विकासको कुरा छ, चाहे त्यो सामाजिकरूपमा होस्, चाहे त्यो आर्थिकरूपमा होस्, त्यो हुन बाँकी छ। संविधानसभापछि बन्ने सरकारले ती मुद्दालाई न्यायपूर्णरूपमा कार्यान्वयन गर्नेछ र मधेसले पूर्ण न्याय पाउनेछ भन्ने आशा लिएका छौँ। ० मधेसलाई वास्तविकरूपमा न्याय दिने हो भने एक मधेस एक प्रदेश हुनुपर्छ भन्नेहरूले अन्तिममा आएर त्यो मागलाई छाडेका छन्, मधेसले न्याय पाउन त्यो माग पूरा हुनै पर्दछ र ?- संविधानसभाको मुखमा एक मधेश एक प्रदेशको माग बेठीक थियो। यसले संविधानसभालाई बिथोल्न सक्दथ्यो। सम्पूर्ण मधेसीबीचको भावनालाई हाम्रा मधेसवादी पार्टीहरुले समेत समेट्न सकेको थिएन। मधेसमा यस्ता केही भू-भाग छन्, जहाँ तराईबासी हामी हौँ भनेर माग भइरहेको छ। केही भू-भागमा हामी मधेसी हो भनिरहेका छन्। यस्ता मुद्दाहरूमा हामीबीच पहिला नै विचार-विमर्श हुनुपर्दथ्यो। अनि मात्रै यसलाई मागको रूपमा राखिनुपर्दथ्यो। त्यसैले जे भए पनि संविधानसभाको मुखमा त्यो माग बेठीक भए पनि सरकारले अहिले निकास दिएको छ। यो सकारात्मक छ। ० सात दल मधेसप्रति गम्भीर नभएकाले गर्दा नै सात दलभित्रका मधेसी नेताहरू आफ्नो पार्टी छाडेर अन्यत्र जाने क्रमले निरन्तरता पाएको हो भन्ने कुरामा तपाईं सहमत हुनुहुन्छ ? - सात दलका मधेसी नेताहरू फोरमलगायत अन्य दलमा गएका छन्। यसले गर्दा फोरमलगायतका दललाई फाइदा पुगेको छ भन्ने मलाई लागेको छैन। सात दलभित्रका कुन मधेसी नेताले पार्टी त्याग गरेका छन्, त्यो सार्वजनिक भइसकेको छ। आ-आफ्नो पार्टीभित्र असन्तुष्टि होला तर जे भए पनि एमाले, काँग्रेस, माओवादीजस्ता पार्टी राष्ट्रियस्तरका पार्टीका रूपमा स्थापित भइसकेका छन्। मधेसको या मधेसीमाथि हिजोका दिनमा गरिने जुन भेदभावपूर्ण व्यवहार थियो, त्यसलाई यी पार्टीहरुले अन्त्य गर्ने भनेर अठोट गरिसकेका छन्। यसलाई सकारात्मकरूपमा हेर्नुपर्छ। आफ्नै पार्टीभित्र मधेसको हितका लागि संघर्ष गर्नुपर्छ। पार्टी छोड्नु जरुरी छैन किनकि जो कम्युनिष्ट छ, जो काँग्रेस छ, जो माओवादी छ, तीभित्र रहेर संघर्ष गर्नुपर्छ। यतिखेर पार्टी छोड्नु भनेको प्रतिक्रियावादी शक्तिलाई सहयोग पुर्याउनु हो। यतिखेर एमाले, काँग्रेस कमजोर भए भने प्रतिक्रियावादी शक्तिहरूले खेल्ने मौका पाउँछन्। यसले गर्दा नेपालमा गणतन्त्र स्थापना गर्ने जुन सोच छ, त्यसमा प्रश्नचिन्ह लाग्न सक्छ। त्यस कारण एमालेको मात्र होइन, नेपाली काँग्रेसका मित्रहरू, जो मधेससँग सम्बन्धित हुनुहुन्छ, तपाईंहरू पार्टीभित्रै रहेर अन्तर्संघर्ष गर्नुहोस् भन्न चाहन्छु। पार्टी छोड्नु उपयुक्त कुरा होइन। नेपाली जनताले पार्टी छोड्नु उपयुक्त थियो कि थिएन भन्ने फैसला गर्ने दिन आउँदैछ। फोरम भर्खर जन्मेको पार्टी हो। म आशा गर्छु उहाँहरू अखण्ड नेपालको पक्षमा हुनुहुन्छ, विखण्डनको विरोधमा आउनुहुन्छ। एक दिन सम्पूर्ण नेपाली मिलेर मधेसको मात्रै होइन, सिङ्गै देशको विकासका लागि अगाडि बढ्छौँ र बढ्नुपर्छ।० एकथरि सहमतिमा आइसके भने अर्कोथरि मधेसवादी शक्तिहरू आन्दोलनकै मोर्चामा छन् नि ? - फोरमको एउटा समूहबाट जुन आन्दोलन हुँदैछ, यो संविधानसभा भाँड्ने षड्यन्त्र हो। उहाँ कहाँबाट सञ्चालित हुनुहुन्छ, मधेसी जनता र आमनेपाली नागरिकले उहाँहरूलाई अब प्रश्न गर्ने बेला भएको छ। आज सारा देश संविधानसभामय भइसकेको अवस्थामा चुनाव हुन दिँदैनौँ, हामी चुनाव भाँड्छौँ भन्नेहरू राष्ट्रवादी शक्ति हुनै सक्दैनन्। २४० वर्षपछि नेपाली जनताले आफ्नो भाग्यको आफैं फैसला गर्ने जिम्मेवारी पाएका छन्। यस अभियानलाई बन्द गर्नका लागि कसैले संविधानसभा हुन दिन्नौँ भन्छन् भने ती शक्तिहरू प्रतिक्रियावादी शक्तिबाट सञ्चालित भएजस्तो मलाई लाग्छ। ० अब तोकिएकै मितिमा संविधानसभाको निर्वाचन हुन्छ भन्ने कुरामा कत्तिको ढुक्क हुनुहुन्छ ?- म शतप्रतिशत विश्वस्त छु। चुनाव तोकिएको मितिमै हुन्छ। कसैले चुनाव बिथोल्न खोज्छ भने जनताले तिनलाई समाप्त पार्नेछन्। ० भनेपछि अब चुनावका चुनौती छैनन् ? - चुनौती छन्। सरकारले इमानदारिताका साथ तराई, पहाडमा क्रियाशील शक्ति र समूहसँग जो अहिले भूमिगतरूपमा आन्दोलन गरिरहेका छन्, तिनीहरूसँग वार्ता गर्नुपर्छ। निःशस्त्र आन्दोलनकारी शक्तिसँग पनि सरकारले वार्ता गर्नुपर्छ। उहाँहरूको न्यायोचित मागलाई पूरा गर्नै पर्छ। यति भयो भने चुनावका चुनौती हट्नेछ। देश अब संविधानसभामय बन्नेछ।० मधेस हितका लागि एमालेको चुनावी एजेन्डा के छन् ? - सम्पूर्ण नेपालको हित गर्ने किसिमका एजेन्डाहरू हामी उठाउन गइरहेका छौँ। मधेसको हितमा पनि हामीले के भनेका छौँ भने मधेसमा बस्ने मधेसवादीहरू, आदिवासी जनजातिहरू, दलित, महिलाको पक्षमा राज्यले न्याय दिएको छैन। तिनीहरू राज्यको नीति-निर्माण गर्ने ठाउँमा पुग्न सकेका छैनन्। उनीहरू आर्थिक, सामाजिक, राजनीतिकरूपमा पछाडि पारिएका छन्। मधेसको विकास हुन सकिरहेको छैन। यी सबै कुराहरूलाई एमालेले घोषणापत्रमा ल्याएको छ। हामी समग्र मधेसको पक्षमा जे गर्न सकिन्छ, त्यसका लागि एमाले तयार छ। ० चुनावी तालमेल गर्ने सम्बन्धमा एमालेभित्र अस्पष्ट भनाइ आइरहेको छैन नि ? - वामपन्थीबीच मात्रै होइन, गणतन्त्रवादी शक्तिबीचमा चुनावी तालमेल हुनुपर्दथ्यो। त्यो हुन सकिरहेको छैन, त्यो दुःखद कुरा हो। गणतन्त्रवादी शक्तिहरू चुनावमा हारे भने राजतन्त्र बलियो हुन्छ। जुन नेपाली जनताले चाहेका छैनन्। यो कुनै संसद्को र बहुमतको सरकार बनाउने चुनाव होइन। संविधान बनाउनका लागि संविधानसभाको चुनाव हुन गइरहेको छ। यस्तो स्थितिमा सबै गणतन्त्रवादी शक्ति मिलेर जानुपर्दथ्यो। यति हुन नसके पनि कम्तिमा वामपन्थी शक्तिहरूबीच कार्यगत एकता हुनै पर्दथ्यो र हुनै पर्दछ। अन्तिम घडीसम्म चुनावी तालमेलका लागि प्रयत्न गर्नुपर्दछ। यदि तालमेल भएन भने फेरि पनि देशमा संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र स्थापना हुन सक्दैन। त्यसको दोषी हामी बन्नुहुँदैन। ० चुनावी मैदानमा राजावादीदेखि गणतन्त्रवादीसम्म छन्, यस्तो अवस्थामा स्वतन्त्र चुनाव होला भन्ने कुरामा कत्तिको विश्वस्त हुनुहुन्छ ? - म विश्वस्त छु। नेपाली जनता राजनीतिकरूपमा धेरै सचेत भइसकेका छन्। कस्ता उम्मेदवार खडा भएका छन्, देशले खोजेको आफूले चाहेको के हो भन्ने कुरामा जनता सचेत छन्। जनता गणतन्त्रको पक्षमा छन्। चुनाव स्वतन्त्र हुन्छ। कसैले यदि चुनावमा बल प्रयोग गर्न खोज्छ भने नेपाली जनताले निमिट्यान्नरूपमा समाप्त पार्नेछन्। अन्त्यमा, यो संविधानसभा सदस्यको निर्वाचनमा सारा नेपालीहरू एमालेलाई साथ दिनुहोस्। यदि एमालेलाई पूर्ण साथ दिनुभएन भने गणतन्त्रवादीलाई जिताउनुहोस्, प्रतिगामीलाई हराउनुहोस् भन्न चाहन्छु।- प्रस्तुतिः भविन्द्र कार्की