तर्राईमा जातीय मत तानातान

वीरगन्ज, चैत १२ - २०५६ सालको आमनिर्वाचनमा एमालेबाट र्सलाही-५ का उम्मेदवार केशव ढुंगाना प्रचारका क्रममा सेखौना पुगेपछि उनकै पार्टर्ीीट निर्वाचित गाविस अध्यक्ष लक्ष्मी रायले आदरसत्कारमा कुनै कमी हुन दिएनन् । वैशाखको घाममा दही, लस्सी, मिर्ठाईलगायतका परिकार खुवाएपछि रायले भने- 'कमरेड बेटी अ भोट दुसरा जात मे नही देव -छोरी र भोट अरू जातमा दिन्न“) ।'
ढुंगानास“गै प्रचारमा रहेका एमाले कार्यकर्ता विदुर प्याकुरेलका अनुसार यस क्षेत्रका स्थानीय निकायमा बहुमत हु“दाहु“दै रायको जवाफपछि उनीहरू निराश भए ।
पछिल्लो समयमा मधेसमा जातीय राजनीति हावी हु“दै गएको छ । प्रमुख दलदेखि क्षेत्रीय दलसम्मका स्थानीय नेता कार्यकर्ता आफ्नो उम्मेदवारले जित्ने प्रमुख आधार जातीय कारण बताइरहेका छन् । स्थानीय बुद्घजिीवी विनोद गुप्ता बिहार र उत्तर प्रदेशमा जातीय राजनीति प्रभावी हु“दै गएका बेला माओवादी व्रि्रोहले त्यसलाई स्थापित गर्न निर्ण्ाायक भूमिका खेलेको बताउ“छन् । मधेसमा यसपटक धेरैजनाको जितहारको प्रमुख कारण जातीय हुने गुप्ताको अनुमान छ ।
रौतहट क्षेत्र-२ मा एमाले उम्मेदवार रेवन्त झा आफ्नो जिल्लामा जात र हतियार निर्ण्ाायक हुने गरेको बताउ“छन् । मार्क्सवादको कखराबाट राजनीति सुरु गरेका झा भन्छन्- 'उत्तरबाट जति दक्षिण लाग्यो वर्गीय राजनीति कमजोर र जातीय राजनीति प्रबल हु“दै जान्छ ।'
सबैभन्दा बढी मण्डल -धानुक) मतदाता रहेको धनुषा-२ मा किशोरी मण्डलको उम्मेदवारीकै कारण माओवादी बलियो देखिएको छ । यो क्षेत्रमा अन्य प्रमुख पार्टर्ीीट मण्डल उम्मेदवार छैनन् । त्यस्तै र्सलाही-१ मा चुरेभावर राष्ट्रिय एकता पार्टर्ीी अर्जुन चौधरी जातीय कारणले कमजोर भन्न नमिल्ने उम्मेदवार बनेका छन् । १२ हजारभन्दा बढी भोट थारू मत एकलौटी पार्ने सम्भावनाले जित्ने विश्वासमा रहेको एमाले पनि सशंकित बनेको छ ।
पर्सर्ााोत्र-२ मा सुरुमा कमजोर ठानिएका एमाले उम्मेदवार विचारी यादव जातका कारण चुनाव नजिकिने क्रमस“गै सशक्त हु“दैछन् । चानचुन १३ हजारजति यादव मत एकलौटी गर्न नसकेमा थपथाप संगठनको मतले विजयी हुनसक्ने आ“कलन एमालेले गर्न थालेको छ । र्सलाहीमा पञ्चायतकालदेखि यादवविरुद्घ पचकोनिया -यादवबाहेकका जात) बीच जातीय राजनीति हु“दै आएको छ । मधेसका क्षेत्रीय दलबीच तालमेलमै अवरोधका रूपमा रहेको र्सलाही क्षेत्र-४ मा तर्राई मधेस लोकतान्त्रिक पार्टर्ीी नेता रामचन्द्र राय यादव मतदाताको कारण मजबुत छन् भने पचकोनिया मत एकलौटी हुने विश्वासमा सद्भावना पार्टर्ीी कार्यकर्ता अध्यक्ष राजेन्द्र महतोको विजयप्रति आश्वस्त छन् ।
पर्सर्ाा मा कर्ुर्मी मतका कारण राप्रपाका गोखुल कर्ुर्मी मजबुत उम्मेदवार भएका छन् । पर्सर्ाा सबैभन्दा बढी जनसंख्या रहेको मुस्लिम समुदायलाई समानुपातिकमा समेत नसमेटेपछि कांग्रेसका उम्मेदवारलाई मुस्लिम भोट बैंक गुम्ने चिन्ताले सताएको छ । पर्सर्ााोत्र-१ मा एमालेले बाबुजान अलीलाई उम्मेदवार बनाएका कारण कांग्रेस राप्रपाका विमल श्रीवास्तवमाथि हावी भएको विश्लेषण गरिरहेको छ । नगर प्रमुखमा मुस्लिम समुदायले श्रीवास्तवमाथि विश्वास गर्दै आएका छन् ।
तर जातीय आधारमा भोट प्राप्त गर्न उम्मेदवार पनि सशक्त हुन आवश्यक रहेको मधेसी जनअधिकार फोरम पर्सर्ाा अध्यक्ष्ँ शशिकपुर मिया“ बताउ“छन् । 'जित्नसक्छ भन्ने लाग्यो भने मात्र मतदाताले आफ्नो जातका उम्मेदवारलाई भोट हाल्ने हुन्,' उनी भन्छन्- 'हार्ने उम्मेदवारलाई घरकै परिवारले पनि भोट दि“दैनन् ।'