आयात घट्यो, बजारमा प्रभाव देखि“दैन

काठमाडौं, चैत १४ - घर-जग्गा र हाउजिङ कारोबार विस्तार भए पनि राष्ट्र बैंकको पछिल्लो तथ्यांकले निर्माण सामग्रीको आयात घटेको देखाउ“छ ।
सिमेन्ट, स्यानिटरी वेयर, एमएस वायर रड, इनामेल, रङ्ग, ढोकामा लगाउने ताल्चाजस्ता अधिकांश निर्माण सामग्री कम भित्रिएका छन् ।
त्यतिमात्र होइन, बच्चाहरूको पाउडर दूध, अन्य दुुग्ध पदार्थ, जुुत्ता, चप्पल, कपडा, चियाजस्ता उपयोग्य वस्तुुको आयात घटेको छ । कस्मेटिक्स -शृंगार सामग्री) पनि कम भित्रिएका छन् ।
केन्द्रीय बैंकले र्सार्वजनिक गरेको आर्थिक वर्ष२०६४/६५ को पहिलो छ महिनाको तथ्यांकले उपभोग्य वस्तुु आपर्ूर्तिको जस्तो स्थिति देखाउ“छ, बजारले भने त्यसलाई पुुष्टि गर्दैन ।
आयात घटेको भनिएका कुुनै पनि वस्तुुको बजारमा अभाव छैन । नया“ घर बनाइरहेका उपभोक्ताले सिमेन्ट तथा अन्य कुुनै पनि निर्माण सामग्रीको अभाव झेल्नुुपरेको छैन । निर्माण सामग्रीहरूको मूल्य भने बढेको छ । बजारमा जुुत्ता, चप्पल, दूध, कपडाजस्ता उपभोग्य वस्तुु नपाइएको भन्ने उदाहरण पनि छैन ।
निर्माण सामग्री डिलर एसोसिएनका अध्यक्ष रोशन दाहालले पछिल्लो समय निर्माण कार्यमा शिथिलता आए पनि निर्माण सामग्रीको आयात यति धेरै नघटेको बताए । 'विकास निर्माणको काममा गत वर्षेखि कमी आएको हो तर व्यक्तिगत रूपमा हुुने निर्माण कार्य बढेका छन्,' उनले कान्तिपुुरस“ग भने- 'निर्माण सामग्रीको आयात यति धेरै -राष्ट्र बैंकले भनेजति) घटेको मान्न सकिंदैन ।'
यस वर्ष९० करोड १० लाख रुपैया“ बराबरका सिमेन्ट आयात भएको राष्ट्र बैंकको तथ्यांकमा छ । यो अघिल्लो वर्षन्दा १९ प्रतिशत कम हो । इनामेल तथा अन्य रङ्गहरूको आयात ४ प्रतिशत घटेर १५ करोड १० लाख रुपैया“मा झरेको छ ।
स्यानिटरी वेयर २६ प्रतिशत घटेर ९ करोडको मात्र आयात भएको छ । ढोकामा लगाउने ताल्चा आधा घटेर ५७ लाख रुपैया“मा सीमित भएको छ । एमएस वायर रड ६३ करोड ९० लाख रुपैया“को मात्र आयात भएको देखिन्छ । यो अघिल्लो वर्षन्दा १२ प्रतिशत कम हो ।
भारतबाट हुुने पाइप तथा पाइप फिटिङ्सको आयात भने चार गुुणा बढेर ५८ करोड २० लाख पुुगेको
छ । तेस्रँे मुुलुुकबाट पनि ४१ प्रतिशत वृद्धि भई १४ करोड ९० लाख रुपैया“का पाइप सामान भित्रिएका छन् ।
उपभोग्य वस्तुुअर्न्तर्गत बच्चाहरूले प्रयोग गर्ने दूध पाउडर र अन्य दुुग्ध उत्पादनको आयात झन्डै आधा घटेको छ । यस वर्षछ महिनामा १३ करोड ९० लाख रुपैया“का दुुग्ध पदार्थ आयात भएको राष्ट्र बैंकको तथ्यांकमा छ ।
कस्मेटिक्सको आयात भारतबाट १२ प्रतिशत घटेर २६ करोड ३०
लाख रुपैया“मा र तेस्रँे मुुलुुकबाट ४ प्रतिशत घटेर १८ करोड १० लाखमा झरेको छ ।
जुुत्ता-चप्पलको आयात पनि भारत र तेस्रँे मुुलुुक दुुवै ठाउ“बाट झन्डै एकचौथाई घटेको छ । तेस्रँे मुुलुुकको कपडा आयात एक-तिहाई तल झरेको छ । राष्ट्र बैंकका अनुुसार यस वर्ष६६ करोड ८० लाख रुपैया“का कपडा भित्रिएका छन् । केन्द्रीय बैंकले देखाएको यो तथ्यांकप्रति सम्बन्धित व्यवसायी तथा बजार विश्लेषकहरू भने सहमत छैनन् ।
'यति धेरै आयात घटेको भए तत्काल बजारमा प्रभाव देखिन्थ्यो तर उपभोक्ताले अभाव झेल्नुुपरेको छैन,' अर्थशास्त्री डा. विश्वम्भर प्याकुुरेलले भने- 'यसले औपचारिकभन्दा अनौपचारिक माध्यमबाट बढी व्यापार भइरहेको संकेत गर्छ ।'
छालाजुुत्ता उत्पादक संघका अध्यक्ष रामकृष्ण प्रर्साईं पनि आयात तथ्यांक सही नभएको बताउ“छन् । 'चिनिया“ जुुत्ताको बढ्दो प्रवेशले भारतबाट आयात घटेको छ तर तेस्रँे मुुलुुकबाट पनि घटेको मान्न सकिं“दैन,' उनले भने ।
सम्बन्धित व्यवसायीहरू अहिलेको तरल राजनीतिक अवस्था र सबै निकायको ध्यान निर्वाचनमा केन्द्रित रहेको मौका छोपेर अवैध पैठारी फस्टाएको बताउ“छन्् ।
भन्सारका अधिकारीहरू भने यस वर्षसरकारी अनुुमानभन्दा बढी राजस्व असुुल भइरहेकाले अवैध कारोबार बढेको मान्दैनन् । 'राजस्व असुुली बढेको छ । भन्सार गस्ती पनि बढाएका छौं । अवैध कारोबार भएको छैन,' भन्सार विभागका एक अधिकारीले भने । भन्सार विभागका एक पर्ूव महानिर्देशकको विचार भने फरक छ । 'अवैध कारोबार बढ्दा राजस्व असुुली पनि बढ्छ । यसको विशेषता भनेकै त्यही हो ।
भन्सार अनुुगमन खुुकुुलो हुु“दा अवैध कारोबार बढ्छ र यसले केही परिमाणमा राजस्व पनि बढेको देखिन्छ,' उनले भने- 'पैठारीकर्ताहरूले जति सामान राजस्व तिरेर ल्याउ“छन्, त्योभन्दा बढी छलेर ल्याइरहेका
हुुन्छन् ।' राष्ट्र बैंकका अनुुसार यस वर्षछ महिनामा आयात ६ दशमलव २ प्रतिशतमात्र बढेको छ । यो पछिल्लो एक दशकको सबभन्दा कम वृद्धिदर हो । यस अवधिमा ९९ अर्ब ३४ करोड रुपैया“का सामान भित्रिएका छन् ।
निर्यात पनि ५ दशमलव ८ प्रतिशत घटेर २९ अर्ब ५५ करोड रुपैया“मा सीमित भएको छ । गत वर्षयसै अवधिमा ३१ अर्ब ३७ करोड रुपैया“ बराबरका सामान निर्यात भएका थिए ।