निर्वाचन प्रकिया िहंसात्मक मोडमा

मधेसको शुरक्षा अवस्थामा सुधार आएपनि निर्वाचन प्रवि्रुया बिथोल्नका लागि हत्या िहंसा तथा उम्मेदवार र मतदाताहरुलाई डरधम्की देखाउने प्रवृित्त बढेर गएको छ ।
माओवादी कार्यकर्ताहरुले उनीहरुको आधार इलाकामा अन्य पार्टीलाई प्रचार प्रसार नगर्न पटक पटक चेतावनी दिएका छन् ।
१२ वर्षसम्मका कलिला केटाकेटीलाई स्कूलबाट निकालेर वाईसीएलमा संलग्न गराएको ।
माओवादीले मतदाताहरुलाई कसलाई मत दिए भन्ने आफूलाई थाहा हुने र अरु पार्टीलाई मत दिनेलाई कार्वाही गरिने बताएको छ ।
मतदानका दिनमा िहंसा फैलाउने र बुथ कब्जा गरिने एवम् परिणाम घोषणापछि पनि िहंसा हुनसक्ने कुरामा सबैले चासो राखेका छन् ।
व्यारेकमा रहेका कुल सैन्यमध्ये १२ प्रतिशतभन्दा बढीलाई एकसाथ बिदामा बस्ने अनुमति दिइने छैन ।
अनमिनको प्रतिवेदनको सम्पादीत अंश

संयुक्त लोकतान्त्रिक मधेशी मोर्चा तथा संघीय गणतान्त्रिक राष्ट्रिय मोर्चासित सम्झौतामा हस्ताक्षर भए पछि मधेसको सुरक्षास्थितिमा उल्लेखनीय सुधार आएको उल्लेख गरेको छ । गएको दुई साता यता सशस्त्र समूहहरुका गतिविधि तीब्र भएको तथा निर्वाचन प्रवि्रुया बिथोल्नका लागि हत्या िहंसा तथा उम्मेदवार र मतदाताहरुलाई डर­धम्की देखाउने प्रवृित्त बढेर छ ।

पार्टी समर्थकहरु बीचको भिडन्त अन्य प्रकारका िहंसा डर र धम्कीको प्रयोग सम्बन्धी दिनहुँजसो प्राप्त भइरहेका सूचनाले निर्वाचन प्रकियाले बढ्दो रुपमा िहंसात्मक मोड लिइरहेको छ । राजनीतिक दलहरुका बीचमा अविश्वास र आव्रुाेशको खाडल बढेको छ ।

निर्वाचनको प्रचार प्रसारको सिलसिलामा दुईजनाको मृत्यु भएको राष्ट्रिय जनमोर्चाका एक जना उमेदवारको हत्या बाहेक एमाले कार्यकर्तालॆ निर्वाचनको प्रचार प्रसारका क्रममा माओवादीका ९ जना कार्यकर्तालाई पिटेर घाइते बनाएको छ ।
चैत ६ मा रोल्पामा माओवादीका दुई जना कार्यकर्ताहरुको हत्या निर्वाचनसँग सम्बन्धित थियो वा थिएन भन्ने स्पष्ट हुन सकेको छैन ।

योङ कम्युनिस्ट लिग समेतका माओवादी कार्यकर्ताहरुले दार्चुला धनकुटा सिन्धुपाल्चोक चितवन बर्दिया बैतडी ललितपुर ओखलढुङ्गा गोर्खा कास्की कालिकोट धादिङ सल्यान लगायतका क्षेत्रहरुमा अन्य पार्टीका कार्यकर्ताहरुको स्वतन्त्रतापूर्वक भेला हुन पाउने अधिकारमा विभिन्न प्रकारले अवरोध सिर्जना गरेका माओवादीले मतदाताहरुलाई उनीहरुले कसलाई मत दिए भन्ने आफूलाई थाहा हुने र अरु पार्टीलाई मत दिनेलाई कार्वाही गरिने चेतावनी दिएको भेटिएको छ ।

फागुन २९ गते रामेछापमा भएको एउटा गम्भीर घटनामा नेकपा­माओवादीका कार्यकर्ताको आव्रुमणबाट निर्वाचनको प्रचार प्रसार कार्यव्रुम सकिएपछि फर्कदै गरेका एक जना उमेदवारसहित एमालेका १९ जना कार्यकर्ता घाइते भएको तथा ओएच्सीएच्आरको भ्रमणपछि सो आव्रुमण नियोजित रहेको पुष्टि भएको छ ।

विभिन्न स्रोतबाट ओएच्सीएच्आरलाई प्राप्त जानकारी अनुसार त्यहाँको समुदायलाई वाईसीएलले डर देखाएको धम्की दिएको र १२ वर्षसम्मका कलिला केटाकेटीलाई स्कूलबाट निकालेर वाईसीएलमा संलग्न गराएको छ ।

फागुन १३ गते बर्दियामा माओवादीका एक कार्यकर्तालाई मधेशी जनअधिकार फोरमका ६ जना मानिसहरुले फोरममा संलग्न हुन दवाब दिँदै गोली हानेका सुनसरीमा निर्वाचनको काम सकेर फर्कँदै गरेका नेपाली काँग्रेसका कार्यकर्ताहरु माथि मधेशी जनअधिकार फोरमका समर्थकहरुबाट आव्रुमण गरेकेा हो ।

ठूला राजनीतिक दलका युवा सङ्गठनका प्रतिनिधिहरुले निर्वाचनका दिन मतदान केन्द्रको ूसुरक्षाू का लागि ठूलो सङ्ख्यामा युवाहरु परिचालन गर्ने कुराको सङ्केत गरेको उल्लेख छ । परिचालन अिहंसात्मक हुने र निर्वाचन प्रवि्रुयाको सहजीकरणका लागि हुने दाबी भएपनि मतदान केन्द्र नजिकै सङ्गठितरुपमा प्रतिस्पर्धी दलहरुसँग सम्बद्ध युवाहरुको उपस्थितिका कारण िहंसा हुन सक्ने देखिएको छ ।
विस्तृत शान्ति सम्झौतामा दुवै पक्षका सेनाले कसैको पक्ष वा विपक्षमा प्रचार प्रसार गर्न र पक्ष विपक्षमा लाग्न नपाउने सहमति भएपनि सहमति विपरित माओवादी सेनाबाट बिदाइ नभइकनै माओवादी सेनाका कमान्डरहरु र सदस्यहरुलाई उम्मेदवारका रुपमा मनोनित गरेकोतर्फ माओवादी नेतृत्वको ध्यानाकर्षण गराएको छ ।
हतियार र सेना व्यवस्थापनको अनुगमन सम्बन्धी सम्झौता अनुसार यसका पक्षहरुको आपसी सहमतिमा बाहेक कुनै पनि अस्थायी शिविर वा व्यारेकमा रहेका कुल सैन्यमध्ये १२ प्रतिशतभन्दा बढीलाई एकसाथ बिदामा बस्ने अनुमति मिल्दैन ।

नेपाली सेनाले आपुना सबै तहका कर्मचारीहरुका आकस्मिक बाहेक सबै बिदा चैत ७ गतेदेखि लागु हुनेगरी रद्द गरेको र माओवादी अध्यक्ष प्रचण्डले पनि माओवादी सेनालाई आकस्मिक अवस्थामा बाहेक बिदा नदिन र बिदामा रहेकालाई पनि शिविरमा फर्कन आदेश दिइसकेको जानकारी संयुक्त अनुगमन समन्वय समितिलाई जानकारी प्राप्त भएको छ ।

तर माओवादी कमान्डरहरुलाई आदेश दिनु अगावै उल्लेख्य सङ्ख्यामा माओवादी सैनिकहरु बिदामा गइसकेका थिए । केही अवस्थामा यो सङ्ख्या १२ प्रतिशत नाघेको छ र लडाकूहरु राजनीतिक प्रचारमा संलग्न रहेका छन् भन्ने अन्मिनलाई विश्वास छ ।

सैन्यदस्ता तथा हवाई आवागमन र अभ्यास सम्बन्धी जानकारी संयुक्त अनुगमन समन्वय समितिलाई ४८ घण्टा अगावै उपलब्ध गराउनु पर्नेभएपनि सेनाले आफूले विमानस्थल र भन्सार कार्यालय लगायत ५० वटा विभिन्न स्थानमा सैन्यदस्ताहरु खटाएको जानकारी संयुक्त अनुगमन समन्वय समितिलाई ढिला गराएको छ ।