कसले जित्दा कसले हार्ने

काठमाडौं, चैत २१ - माओवादी अध्यक्ष प्रचण्डले बुधबार टु“डिखेलको चुनावी सभामा भने- 'एमाले र कांग्रेसले हारे अमेरिका र भारतले हार्छन् ।'
अमेरिकाविरोधीका रूपमा चिनिएका भेनेजुएलाका राष्ट्रपति ह्युगो चाभेजले केही महिनाअघि जनमतसंग्रहमा यस्तै नारा दिएका थिए । उनले भनेका थिए- 'मलाई भोट नदिनु भनेको अमेरिका र जर्ज बुसलाई जिताउनु हो ।'
संविधान संशोधन गरेर बढी शक्ति लिने चाभेजको प्रयास निर्वाचनमा पराजित भयो । यसपछि नीति विश्लेषणमा नामी बेलायती साप्ताहिक 'दी इकोनोमिस्ट' ले टिप्पणी गर्दै लेख्यो- 'बिनाप्रयास बुसले भेने जुएलामा निर्वाचन जिते ।' कांग्रेस र एमालेले जनताको मत पाए यस्तै टिप्पणी हुनेछ ।
अमेरिकाको जति विरोध गरे पनि माओवादी अध्यक्ष प्रचण्डले विश्व बैंकका उपाध्यक्षस“ग ४ पटक भेटे, पर्ूव अमेरिकी राष्ट्रपति कार्टरस“ग हात मिलाए, भारतीय राजदूतलाई पटकपटक भेटे र युरोप भ्रमण
गरे । व्यवहार जे भए पनि वापमन्थीहरूको अमेरिका विरोध नया“ होइन । छिमेकी भारतसहित विश्वभरका वामपन्थीहरूले दिने समान नारा छ । उनीहरू अमेरिकालाई 'साम्राज्यवादी' का रूपमा चित्रण गर्छन् ।
चार दिनअघि एमाले महासचिव माधवकुमार नेपालले यही मञ्चमा 'कम्युनिस्ट कब्जा हु“दैन' भन्दै पोलपोटलगायत कम्युनिस्ट तानाशाहीको विरोध गरेर आफूलाई फरक धारमा उभ्याए । त्यहा“ उनले माओवादीप्रति पनि आक्रामक अभिव्यक्ति दिए । यसअघि नेेेपालले सात दलको एकता अझै चाहिने र्सार्वजनिक गरेका थिए । केन्द्रीयस्तरका आमसभा नगरेको कांग्रेसले पनि अर्को पार्टर्ीीे विरोध गर्न पछि छैन । पार्टर्ीी आरोप प्रत्यारोपमा जनताका सवाल ओझेलमा छन् ।
पार्टर्ीीबीच देखिएको तीक्तता कम गर्न हालैको दसबु“दे सम्झौताले केही सघाएको छ । अझै देशको मूल मुद्दामा भने ऐक्यबद्धता आउन सकेेको देखि“दैन ।
निर्वाचन अनुगमनको बझाङको अनुभव सुनाउ“दै अर्थ सचिव -राजस्व) रामेश्वर खनाल भन्छन्- 'मैले द्वन्द्वमा नेपाल छाडेका थुप्रै युवालाई बाटोमा भेटे । उनीहरूको माग शान्ति र रोजगारी थियो ।' खनाल भन्छन्- सामान्य साक्षर यी युवालाई कसरी रोजगारी दिने यो चुनौती छ ।
गणतन्त्र र राजनीतिक अग्रमन निर्वाचनमा पार्टर्ीीको राजनीतिक मुद्दा हो । पछिल्लो जनआन्दोलनपछि यी स्थापित मान्यता भइसकेका छन् । जनता यसभन्दा बढी संविधानसभाले धेरै कुरा दिन्छ भन्ने बुझाइमा छन् । आमजनताको पहिलो र्सत भनेको शान्ति हो । शान्ति दिनेलाई जनता भोट दिन चाहन्छन् । यसपछि रोजगार, विकास, मह“गी नियन्त्रण आम जनताका सवाल हुन् ।
पार्टर्ीीका घोषणापत्रमा देशलाई संघीय बनाउनेदेखि १० वर्षा १० हजार मेघावाट विद्युत् उत्पादन, भूमिसुधारसम्मका प्रतिबद्धता छन् । विगतका निर्वाचनमा पनि यस्ता नारा आउ“थे । उपभोक्ताले अहिले चर्को मूल्यवृद्धिको सामना गर्नुपरेको छ । केही महिनायता चामल, खाने तेल, दाललगायतका वस्तुको मूल्य ३० प्रतिशतसम्म बढेको छ । सीमित र न्यून आय भएका परिवारलाई मूल्य वृद्धिले पिरोलेको छ । आम जनता यी सब कुरा बिर्सर्ेेचुनावी अभियानमा सरिक भएका छन् । बुटवल बजारमा भेटिएका युवा चुनावप्रति उत्साहित थिए । तर उनको गुनासो थियो- 'चुनाव उठ्नेमा पुराना पनि छन् उनीहरूले हाम्रा लागि केही गर्लान् र - ती युवाको चाहना पनि रोजगार नै थियो । सुनसरीका मतदाताले पनि विकास र रोजगारी चाहेका थिए । मोरङमा दर्ुइ पर्ूवअर्थमन्त्री चुनावी मैदानमा छन् । उनीहरूस“ग पनि जनताले जागिर र विकासै मागे । काठमाडौं-१ मा धेरै गृहिणीको चाहना खानेपानीको अभाव नहोस् भन्ने छ । यस क्षेत्रका उम्मेदवारस“ग मतदाताले खानेपानी मागेका थिए । खप्तडको उकालोमा गाईबस्तु गोठालो लाग्दै गरेका वृद्धको भनाइ उद्धृत गर्दै खनालले भने- 'तल बिजुली र सडक आएको छ भन्छन् । आफूले देखेको छैन । यहा“सम्म आए हाम्रो विकास हुन्थ्यो कि ।'